Wydanie specjalne nr 38

Godziny nadliczbowe

Zdarza się, że pracownicy miesiącami i latami „zbierają” nierekompensowane nadgodziny, a następnie (najczęściej po wypowiedzeniu umowy) pozywają zakład o odpowiednie wynagrodzenie z dodatkiem oraz odsetki. W skrajnych przypadkach takie roszczenia mogą objąć dziesiątki tysięcy złotych. A przecież nadgodziny mogą czasem powstać nawet mimo braku wyraźnego polecenia przełożonego. Przygotowaliśmy więc numer specjalny, który – na przykładach – wyjaśnia:- kiedy powstaną godziny nadliczbowe oraz- w jaki sposób należy je rekompensować w różnych przypadkach.

137

Wypadek w łazience w delegacji to wypadek przy pracy

W ramach podróży służbowej pracownik jest objęty ochroną ubezpieczeniową przez cały czas pobytu w takiej podróży, a nie tylko podczas wykonywania czynności zleconych mu do załatwienia czy w czasie drogi do miejsca docelowego i z powrotem. Tak wynika z wyroku SN z 22 października 2015 r., sygn. akt II UK 370/14.

Służba cywilna nadal bez układów zbiorowych

Pozostawienie członków korpusu służby cywilnej poza układową regulacją stosunków pracy nie narusza Konstytucji, ani wiążących Polskę umów międzynarodowych. Tak uznał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2015 r. (sygn. akt: K 5/15).

Sam obrót nie może decydować o kraju ubezpieczenia

Kryterium obrotu nie jest jedynym, jaki ZUS musi wziąć pod uwagę ustalając, zgodnie z prawem którego państwa pracownik będzie ubezpieczony. Osiągnięcie lub nieosiągnięcie obrotu ponad 25% w kraju nie przesądza o objęciu ubezpieczeniami społecznymi w danym państwie. Tak wynika z wyroku SN z 18 listopada 2015 r., sygn. II UK 100/14

136

Zmiany w ZUS DRA od 1 stycznia 2016 r.

Od nowego roku płatnicy wyrównujący wysokość zasiłku macierzyńskiego do kwoty świadczenia rodzicielskiego kwotę podwyższenia wykażą w zmodyfikowanym formularzu ZUS DRA. Dodatkowo z tym dniem wprowadzony zostanie nowy kod świadczenia/przerwy.

Zawieszenie strażnika gminnego może być nielimitowane

Uzasadnioną przyczyną przedłużenia zawieszenia strażnika gminnego w pełnieniu obowiązków jest wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia w sprawie o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego lub przestępstwa skarbowego. Tak wynika z wyroku SN z 8 października 2015 r., sygn. akt I PK 313/14.

135

Urlop rodzicielski – do 6. roku życia dziecka

Urlop rodzicielski będzie można wziąć niekoniecznie w całości tuż po urlopie macierzyńskim. Przynajmniej połowę będzie można wykorzystać później, aż do ukończenia przez dziecko 6 lat. Za to wymiar urlopu rodzicielskiego będzie zwiększony kosztem likwidowanego dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Wszystko to już od 2 stycznia 2016 roku.

Tylko wspólne zdanie związków blokuje zmiany regulaminu

Pracodawca, u którego działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa, nie jest związany - przy wprowadzaniu regulaminu wynagradzania – stanowiskiem odrębnym jednej organizacji związkowej. Nawet jeśli jest to jedyna organizacja reprezentatywna. Tak wynika z wyroku SN z 8 września 2015 r., I PK 234/14.

Sala gimnastyczna – bez PIT

Wynajęcie przez pracodawcę sali gimnastycznej dla pracowników nie powoduje u nich powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu. Tak wynika z interpretacji Ministra Finansów z 23 lipca 2015 r. (nr DD3.8222.2.265.2015.CRS).

Wydanie specjalne nr 37

Świadectwo pracy

Za kilka miesięcy wejdą w życie duże zmiany dotyczące umów na czas określony. Nowelizacja nie zmienia jednak odrębnych zasad wydawania świadectw pracy po umowach terminowych. Te – choć obowiązują już kilka lat – nadal powodują wiele problemów i błędów. Pracodawcy często zapominają wydać świadectwa za umowy terminowe, gdy pracownik przechodzi na umowę bezterminową. Wątpliwości budzi też np. przenoszenie urlopu wypoczynkowego do wykorzystania w trakcie kolejnej umowy. Na szczęście, niektóre dylematy rozstrzygnęły wydane w ostatnich latach stanowiska urzędowe. Oto numer specjalny, który wyjaśnia na przykładach i wzorach zasady:- wydawania świadectwa pracy oraz - wypełniania jego poszczególnych punktów.

134

Związkowiec jest chroniony co najmniej do końca kwartału

Jeśli liczba członków organizacji związkowej spadnie poniżej 10 w trakcie kwartału kalendarzowego, to do końca tego kwartału organizacja ta zachowuje swoje kompetencje – łącznie z ochroną przed wypowiedzeniem przewodniczącego związku lub wskazanej przez związek zawodowy osoby. Tak wynika z wyroku SN z 19 sierpnia 2015 r., II PK 208/14

Trzeba szybko zgłosić członka rodziny

Ubezpieczony powinien powiadomić płatnika składek (np. swojego pracodawcę) o członkach rodziny uprawnionych do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w ciągu 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia – przypomniał niedawno Rzecznik Praw Pacjenta.

Płaca minimalna w 2016 r. – 1850 zł brutto

W porównaniu z 2015 rokiem minimalne wynagrodzenie za pracę wzrośnie o 100 zł.

133

Umowa zlecenia do poprawy – lepiej zawrzeć nową

Pytanie: W umowie zlecenia mamy zapis dotyczący nadzoru przez zleceniodawcę nad wykonywaniem zadań przez zleceniobiorcę. Jest to ryzykowne, więc chcę to poprawić. Czy mogę to zrobić aneksem do umowy, czy trzeba rozwiązać umowę zlecenia i zawrzeć nową?

Tzw. opieka nad dzieckiem – 2 dni albo 16 godzin

Pracownik będzie mógł wybrać: albo skorzysta z dni wolnych na dziecko tak jak dotąd, w wymiarze dniówek roboczych, albo będzie mógł korzystać z tego zwolnienia na godziny (czyli np. na część dnia). Tak wynika z uchwalonej ustawy rodzinnej, która wejdzie w życie w 2016 roku.

132

Zwalnia się natychmiast – może żądać odprawy

Jeżeli pracownik rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracodawcy, może co do zasady także ubiegać się o wypłatę odprawy z ustawy o zwolnieniach grupowych. Tak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 2 lipca 2015 r., sygn. III PZP 4/15.

Zasiłek przedsiębiorczej matki – po nowemu

Jeśli osoba samozatrudniona opłaca składki krócej niż 12 miesięcy otrzyma niższy niż obecnie zasiłek chorobowy (i macierzyński). Tak wynika ze znowelizowanej ustawy zasiłkowej.

Wydanie specjalne nr 36

Podnoszenie kwalifikacji przez pracowników

Jeśli pracodawca wyrazi zgodę na podnoszenie przez pracownika kwalifikacji zawodowych, ten ostatni może domagać się udzielenia urlopu szkoleniowego (w niektórych przypadkach) albo zwolnienia na czas zajęć i dojazdu na nie. Pracodawca może też dobrowolnie przyznać pracownikowi dodatkowe świadczenia i sfinansować np. czesne, noclegi lub podręczniki. Może też żądać ich zwrotu w razie nieukończenia podnoszenia kwalifikacji – jednak to już powinien zapisać w umowie szkoleniowej.

131

Ważne, czy pracownik może znów pracować na własnym stanowisku

Jeśli po okresie zasiłkowym pracownik stawia się w pracy, nie musi to oznaczać, że przerwał chorobę i w konsekwencji nie da się już go zwolnić z art. 53 kp. Jeśli bowiem badania kontrolne wykażą, że nadal jest niezdolny do pracy na swoim stanowisku, pracodawca może go zwolnić bez wypowiedzenia. Potwierdził to wyrok SN z 18 marca 2015 r., sygn. III BP 1/14.

Urlop okolicznościowy – w bliskim odstępie czasowym od zdarzenia

Urlop okolicznościowy przysługuje pracownikowi m.in. z okazji jego ślubu albo ślubu jego dziecka. Nie ma przy tym znaczenia czy jest to ślub kościelny, czy cywilny. Chodzi jednak o ślub wywołujący skutki cywilne. Urlop okolicznościowy nie przysługuje więc w przypadku prymicji („ślubu księdza”) czy też tzw. ślubów zakonnych. Potwierdza to stanowisko Ministerstwa Pracy z 3 czerwca 2015 r.

130

Składka na FEP zależy tylko od wieku i warunków pracy

Obowiązek opłacania składek na FEP nie zależy od tego, czy pracownik przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, bądź czy ma ustalone prawo do renty lub emerytury. Tak wynika w wyroku SN z 21 kwietnia 2015 r., I UK 330/14.

Ryczałt za prywatne auto – po zakończeniu miesiąca

Pytanie: Pracodawca zawiera z pracownikiem umowę cywilnoprawną na używanie samochodu prywatnego do celów służbowych. Pracownik ten wypłatę wynagrodzenia ma 28. dnia każdego miesiąca. Czy można wypłacać mu przyznany ryczałt i rozliczać go np. za maj razem z wypłatą wynagrodzenia? Innymi słowy, czy ryczałt może być obliczany na koniec miesiąca za miesiąc bieżący, po złożeniu oświadczenia przez pracownika o używaniu pojazdu do celów służbowych w danym miesiącu?

Orzeczenie z badań z poprzedniego zakładu – do części A

Pytanie: Zatrudniam nową pracownicę na podstawie badań okresowych od poprzedniego pracodawcy. Czy dla mojej firmy są to badania wstępne, czy okresowe i w związku z tym, w której części akt osobowych mam umieścić otrzymane orzeczenie lekarskie: w A czy B?

129

Zwolnienia indywidualne czy grupowe – decyduje moment odbioru pisma

Aby sprawdzić, czy mamy do czynienia ze zwolnieniem indywidualnym, czy grupowym, trzeba sprawdzić, ilu pracowników otrzymało wypowiedzenia w ciągu 30 dni. Nie chodzi tu więc o moment rozwiązania umowy, tylko wręczenia pisma wypowiadającego. Tak wynika z wyroku SN z 4 marca 2015 r., I PK 184/14.

Zatrudniając emeryta, wymaga się tych samych dokumentów

Pytanie: W najbliższym czasie chcę zatrudnić emeryta na bazie umowy o pracę. Jakie dokumenty powinny się znaleźć w aktach osobowych w części A? Czy powinnam wymagać od niego przyniesienia kopii ostatniego świadectwa ukończenia szkoły i ostatniego świadectwa pracy? Czy wystarczy tylko informacja np. z ZUS, że dany pracownik jest na emeryturze?

Wypowiadanie umów terminowych – bez przyczyny, ale z odprawą

Planowana nowelizacja ma zrównać okresy wypowiedzenia umów na czas określony z tymi, które obowiązują przy wypowiadaniu umów bezterminowych. Jednak podawanie przyczyny wypowiedzenia nadal ma dotyczyć tylko umów na czas nieokreślony.

Wydanie specjalne nr 35

Odpowiedzialność materialna pracowników

Każdy pracownik (bez potrzeby podpisywania dodatkowych dokumentów) musi dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłyby narazić pracodawcę na szkodę. Jeśli pracownik poprzez niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, musi ją naprawić. Jest to odpowiedzialność na zasadach ogólnych.

128

Zwalniając kierownika, sprawdźmy, czy nie da się go przenieść

Zasadniczo pracodawca nie ma obowiązku sprawdzania, czy pracownik zwalniany z powodu likwidacji stanowiska może być przydatny na innym stanowisku. Jednak likwidując etat kierownika, należy zweryfikować jego kompetencje pod kątem zatrudnienia także w innych działach – orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 12 listopada 2014 r. (sygn. I PK 73/14). Z kolei w nowszym wyroku (z 4 marca 2015 r., sygn. I PK 183/14) SN przypomniał, że gdy likwiduje się tylko jedno z kilku identycznych stanowisk, trzeba podać już w piśmie rozwiązującym, dlaczego wybrano tę, a nie inną osobę.

Zasiłek liczy się tylko z wynagrodzenia w obecnym zakładzie

Obliczając podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, uwzględnia się tylko wynagrodzenie u obecnego pracodawcy. Nie ma znaczenia, że między aktualnym a poprzednim zatrudnieniem nie było przerwy. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 18 marca 2015 r. (sygn. akt I UK 223/14).

W rozkładzie nie trzeba zaznaczać dni wolnych za sobotę i niedzielę

Pytanie: Jesteśmy zakładem opieki zdrowotnej. Pracujemy w równoważnym systemie czasu pracy, dobowo do 12 godzin, tygodniowo 37 godzin 55 minut. Czy w harmonogramie czasu pracy pracownika, któremu wypada dyżur w sobotę lub niedzielę, musimy obowiązkowo zaznaczyć, kiedy udzielono wolnego za pracę w sobotę lub niedzielę?

127

Szef wie o szkoleniu – ale niekoniecznie się na nie zgadza

Pytanie: Czy płatny czas wolny należy się tylko na czas szkoleń/studiów zleconych przez pracodawcę (a nie z własnej inicjatywy pracownika za zgodą pracodawcy)? Co z pracownikami, którzy szkolą się na własną rękę i korzystają z urlopów bezpłatnych? Gdy pracownik wykorzystuje taki urlop np. co drugi piątek, pracodawca dowie się w końcu o tym, że pracownik się dokształca. Czy wówczas nie staje się to szkoleniem za zgodą pracodawcy?

Praca w weekend w delegacji uprawnia do dni wolnych, przejazd – nie

Pytanie: Wysyłam dwóch pracowników w delegację (piątek, sobota, niedziela). Podwładni pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00–16.00. Jadą na targi w piątek o 8.00 rano, do wieczora. Pracują w sobotę od 10.00 do 18.00 i w niedzielę między 9.00 a 18.00, po czym wracają do domu (jeden z pracowników prowadzi auto służbowe – 2 godziny drogi do domu). Jak rozliczyć taką delegację? Ile wolnego należy im się za te dni?

126

Z odprawą emerytalną nie czeka się na decyzję ZUS

Pytanie: Kucharka zatrudniona w szkole rozwiązała umowę o pracę w związku z przejściem na emeryturę. Kiedy należy wypłacić odprawę emerytalną – czy w dniu rozwiązania stosunku pracy, czy dopiero po okazaniu przez pracownicę decyzji przyznania emerytury?

Urlop proporcjonalny – kilkaset przypadków

Wymiar urlopu może proporcjonalnie zmniejszać zarówno praca przez niepełny rok kalendarzowy, jak i zatrudnienie na część etatu. Jeśli zaś niepełnoetatowiec pracuje przez część roku, należy mu policzyć dwie proporcje z obu tytułów. I z zaokrągleniem obu wyników w górę do pełnego dnia. Bywa z tym sporo liczenia, dlatego przedstawiamy tabele z gotowymi wynikami.

Ochronę liczy się od wieku emerytalnego, a nie wcześniejszej emerytury

Pytanie: W zakładzie są osoby, które mogą przejść na wcześniejszą emeryturę, np. ślusarze czy spawacze. Czy ochrona przedemerytalna takich pracowników liczy się jako 4 lata od powszechnego wieku emerytalnego, czy od wieku, w którym mogą przejść na wcześniejszą emeryturę?

125

Zwolnienie lekarskie własne anuluje zwolnienie na dziecko

Pytanie: Pracownica przedłożyła zwolnienie lekarskie od 27 listopada 2014 r. do 2 grudnia 2014 r. z tytułu opieki nad chorym dzieckiem. Następnie złożyła własne zwolnienie lekarskie od 28 listopada 2014 r. do 5 grudnia 2014 r. Czy należy wypłacić zasiłek opiekuńczy, czy wynagrodzenie za czas choroby?

W pierwszym roku pracy także przysługuje urlop na żądanie

Początek roku to czas tworzenia planów urlopowych. Często pojawia się problem, jak rozliczać urlop pracownika, który w zeszłym roku miał tzw. pierwszy urlop. Urlop ten staje się w 2015 roku zwykłym urlopem zaległym, który można odnotować w planie urlopów i którego należy udzielić do 30 września 2015 r.

W dniu odbioru był na zwolnieniu – nie dostanie innego dnia

Pytanie: Pracownik od 23 grudnia 2014 r. do 5 stycznia 2015 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. W tym okresie (na 24 grudnia 2014 r.) przypadł dzień wolny, który pracodawca wyznaczył wszystkim pracownikom firmy za 1 listopada br. (święto przypadające w sobotę). Czy w takim wypadku dzień wolny za listopadowe święto pracownik może wykorzystać w innym terminie?

124

Wyjątkowo można mieć drugi raz umowę na okres próbny

Pytanie: Czy można ponownie zawrzeć z tym samym pracownikiem umowę na okres próbny – po kilku latach od poprzedniej i na innym stanowisku?

Składki od umów cywilnoprawnych – po zmianach

Prezydent podpisał nowelizację ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Poszerza ona krąg osób objętych obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu o członków rad nadzorczych. Wprowadza też – ale dopiero od 2016 roku – sumowanie podstaw wymiaru składki z kilku zleceń, jeżeli podstawa wymiaru składki z jednego tytułu byłaby niższa niż minimalne wynagrodzenie.

123

Zleceniobiorcy też utworzą związki zawodowe

Nie tylko pracownicy, ale także inne osoby wykonujące pracę za wynagrodzeniem – bez względu na podstawę prawną zatrudnienia – będą mogły tworzyć i wstępować do związków zawodowych. Nad zmianą przepisów w tym kierunku pracuje resort pracy.